3,4 milyon yıllık çene kemiği fosilleri bulan araştırmacılar, bunların ünlü erken insan Lucy ile aynı zamanda yaşamış olan diğer bir insan türüne ait olduğunu düşünüyorlar.
Kemik ve dişlerden oluşan bir karışım, iki tür insanın 3,3 milyon yıl önce Etiyopya’nın Afar Yarığı’nda yan yana yaşadığını doğruladı. Arizona Eyalet Üniversitesinden Yohannes Haile-Selassie, bu türlere ait kalıntıların, birbirinden 5 kilometre (3 mil) uzaklıkta bulunmasının, bu iki insan türünün sadece zamansal olarak örtüşmekle kalmayıp aynı zamanda komşu olarak bir arada yaşadıklarına dair ilk açık kanıt olduğunu açıkladı.
Haile-Selassie ve ekibi, 2009 yılında keşfedilen ayak kemiklerinin, ünlü hominin “Lucy”den (Australopithecus afarensis) daha eski bir türe ait olma ihtimalinin yüksek olduğunu da belirledi. Bunu, daha önce yalnızca kısmi çene kemiklerinden bilinen Australopithecus deyiremeda olarak tanımladılar. 3,4 milyon yıllık ayak, A. afarensis’ten farklı bir hareket tarzını ortaya koyuyor ve bu da iki türün birlikte yaşadıkları dönemde çok farklı yaşam tarzlarına sahip olabileceğini gösteriyor.
Lucy ağaca tırmanmakta ustayken iskelet özellikleri, A. deyiremeda’nın daha da iyi olabileceğini düşündürüyor. Sekiz ayak kemikleri arasında büyük bir ayak başparmağının parçaları bulunmuş; bu da parmağın, tıpkı günümüz başparmaklarımız gibi karşıt hareket kabiliyetisağlayan çok daha geniş bir hareket aralığına sahip olduğunu gösteriyor. Bu durum, A. deyiremeda’nın zamanının önemli bir kısmını ağaçlara tırmanarak geçirmeye hâlâ oldukça adapte olduğunu gösteriyor.
Haile-Selassie, “Bu ayağın ait olduğu tür iyi ve yetenekli bir tırmanıcıydı, bu da bu türün ağaçlardan faydalanmasını sağladı” diyor. Diğer ayak parmakları, bu türün ayağını aşırı bükebildiğini de ortaya koydu. Aşırı bükme, düz zeminden itme yeteneği sağlar; bu da bu ilk atanın zaten iyi ayak üzerinde rahatça yürümeye adapte olduğu anlamına gelir. Haile-Selassie, “Bu, ağaçlarda yaşama adaptasyonunun bir karışımı” diyor. Fakat aynı zamanda iki ayak üzerinde yürüme de var ve bu onu A. afarensis’te gördüğümüzden gerçekten farklı kılıyor. Hem A. deyiremeda hem A. afarensis’in fosilleşmiş dişlerinin izotop analizi, farklı beslenme düzenlerine sahip olduklarını doğrulayarak alternatif yaşam tarzı teorisini de destekliyor. Lucy’nin ise daha çeşitli bir beslenme düzenine sahip olduğu ve fotosentezde C3 ve C4 olmak üzere iki tür karbon fiksasyonuyla ayırt edilen farklı bitkiler tükettiği bilinmektedir.
“İnsanların ataları olasılıkla Pleistosen’in değişen ikliminin sıcak ve kuru koşullarında daha verimli büyüyen C4 bitkilerini yemeye yöneldi. Ancak A. deyiremeda, öncelikle daha serin ve nemli iklimleri tercih eden C3 bitkilerini yiyordu. Bunu biliyoruz, çünkü dişlerinin karbon profili, A. ramidus ve A. anamensis gibi daha önceki ağaçta yaşayan hominin türlerininkine çok benziyordu” diyor uzmanlar. Bu bulgulara dayanarak Lucy’nin akrabaları ile A. deyiremeda’nın, yakın mesafede yaşamalarına rağmen yiyecek kaynakları konusunda birbirleriyle rekabet etmekten kaçındıkları ve tamamen farklı diyetlerle oldukça mutlu bir şekilde yaşadıkları söylenebilir.
New finds shed light on diet and locomotion in Australopithecus deyiremeda, Nature, 26.11.25
