Sömürge Dönemi Kilisesi, Kaynak: Geneviève Lucet / CC BY 4.0
Meksika’daki antik Zapotek inşaatçıları, kutsal Mitla kentini tasarlamak için zaman, ölüm ve dini inançlarla bağlantılı bir matematik kodu kullanmış olabilir. Yeni bir araştırma; kentin yapılarının, Zapoteklerin evreni nasıl anladığını yansıtan hassas ölçüm kurallarına göre inşa edildiğini öne sürüyor.
Ancient Mesoamerica dergisinde yayımlanan çalışma, Meksika Ulusal Özerk Üniversitesinden Geneviève Lucet tarafından yapıldı. Lucet, Meksika’nın güneyindeki Oaxaca bölgesinde yer alan Mitla’daki kapıları, sütunları, avluları ve mezarları inceledi. Bulgular, Zapotek mimarisi ve şehir planlaması hakkında yeni bilgiler sunarak yapıların tutarlı bir ölçüm sisteminden yoksun olduğu yönündeki önceki teorileri sorguluyor.
Zapotek inşaatçılar hassas matematik kurallarına uymuş
Lucet, yaklaşık 8 santimetre, yani 3,1 inç uzunluğunda bir birime dayanan bir ölçüm sistemine dair kanıtlar tespit etti. Bu, kabaca bir araya getirilmiş dört parmağın genişliğine denk geliyordu. İnşaatçılar, daha büyük boyutları hesaplamak için bu birimi çarparak kullanıyordu. Alanın genelinde 1,84 ve 1,92 metrelik ölçüler tekrar tekrar ortaya çıktı.
Araştırmacı, Kilise, Arroyo ve Sütunlar olarak bilinen üç büyük grup içindeki dokuz mimari kompleksi analiz etti. Farklı yapıların belirli ölçüm düzenlerini izlediğini tespit etti. Bu durum, düzensiz bir inşaattan ziyade bilinçli bir planlamaya işaret ediyor.
Antik ölçüler takvim döngülerini yansıtıyor olabilir
Çalışma, Mitla mimarisi ile Mezoamerika takvimleri arasında olası bağlantılar da tespit etti. 52 sayısı, antik Mezoamerika’da özel bir öneme sahipti. Her 52 yılda bir, 365 günlük güneş takvimi ile 260 günlük ritüel takvimi ortak bir döngüyü tamamlardı. Sütunlar Grubu’ndaki 21 numaralı Salon’da Lucet, kapı ve sütun genişliklerinin toplamının 156 temel ölçüm birimine eşit olduğunu, bunun da tam olarak 52’nin üç katı olduğunu buldu.
Meksika’nın diğer bölgelerinde de benzer desenler ortaya çıktı. Bu durum, inşaatçıların takvim döngülerini tasarımlarına dahil etmiş olabileceğini düşündürüyor. Meksika’daki diğer antik alanlar da mimari ile astronomik olaylar arasında olası bağlantılar ortaya koydu.
Kutsal yapılar ölümden sonraki yaşama dair inançları yansıtıyor olabilir
Zapotekler tarafından Lyobáa, yani “ruhların dinlendiği yer” olarak bilinen Mitla, önemli bir dini merkezdi. Daha önceki araştırmalar da alanda, Zapoteklerin yer altı dünyasına dair inançlarıyla bağlantılı olası yer altı geçitleri tespit etmişti.
E Kompleksi’nde Lucet, bir sunağın avlunun merkezinden uzakta durduğunu buldu. Sunağın konumu, bazı Mezoamerika geleneklerinde gece, gündüz ve evrenle ilişkilendirilen dokuz ve 13 sayılarını içeren sayısal düzenleri izliyordu. Araştırmacı, Atzompa ve Suchilquitongo da dahil olmak üzere yakındaki arkeolojik alanlarda da benzer ölçüler tespit etti.
Sembolik anlamları hâlâ belirsizliğini korusa da bulgular, Zapotek mimarların matematiği yalnızca inşaatı yönlendirmek için değil, aynı zamanda dini inançlarını ifade etmek için de kullandığını düşündürüyor.
