Kuzeybatı Türkiye’de yeni tespit edilen Tunç Çağı yerleşimi Yaylatepe Höyük. Kaynak: M. Başaran ve diğerleri / CC BY 4.0
Arkeologlar, günümüzde Türkiye’nin kuzeybatısında, antik Troya yakınlarında daha önce bilinmeyen bir Tunç Çağı yerleşimi tespit etti. Alan, Troya’da bulunan seramiklere benzer çanak çömleklerin yanı sıra, daha iç kesimlerdeki topluluklarla bağlantılara işaret edebilecek sıra dışı parçalar içeriyor.
Yaylatepe Höyük olarak bilinen yerleşim, Çanakkale Boğazı’nın Anadolu kıyısında yer alıyor. Araştırmacılar, konumunun tarih öncesi toplulukların Avrupa ve Asya’yı ayıran dar su yolu boyunca nasıl etkileşimde bulunduğuna dair ipuçları da sunabileceğine inanıyor. Fırat Üniversitesi’nden Dr. Meral Başaran tarafından yapılan bir çalışma, 2024 yılında Çanakkale Boğazı Tunç Çağı Limanları Araştırma Projesi sırasında keşfedilen yerleşimin ilk bilimsel incelemesini sunuyor. Bulgular, Arkeoloji Dergisi’nde yayımlandı.
Çanak çömlekler antik Troya ile benzerlikleri ortaya koyuyor
Yaylatepe’den karşı kıyıdaki Asartepe’ye günümüz manzarası. Kaynak: M. Başaran ve diğerleri / CC BY 4.0
Araştırmacılar, yerleşimin yüzeyine dağılmış çok sayıda çanak çömlek parçası, kil dokuma tezgâhı ağırlıkları ve taş aletler keşfetti. Başaran, 2024 ve 2026 yıllarındaki yüzey araştırmaları sırasında toplanan 54 çanak çömlek parçasını inceledi.
Yaklaşık %62’si çarkta yapılmıştı ve en az 12 parça hızlı dönen bir çömlekçi çarkında üretildiğine dair kanıtlar gösteriyordu. Birkaç seramik Troya’da bulunan çanak çömleklere benziyor. Diğerleri ise araştırmacıların Batı Anadolu’da daha iç kesimlerde yer alan antik bir yerleşim olan Beycesultan’daki örneklerle karşılaştırdığı ayırt edici özelliklere sahip.
Bulgular, yerleşimler arasındaki doğrudan temas kanıtlanmamış olsa da, Yaylatepe’nin daha geniş çömlekçilik geleneklerinin unsurlarını paylaştığını düşündürüyor. Araştırmacılar ayrıca yetenekli çanak çömlek üretimine dair kanıtlar da tespit etti. Özellikle Erken Tunç Çağı’nın sonraki evrelerine ve takip eden dönemlere tarihlenen bazı kaplar daha ince duvarlara ve daha homojen hazırlanmış kile sahipti.
Çanak çömlekler, Geç Kalkolitik’ten Geç Tunç Çağı’nın başlangıcına kadar uzanan çeşitli tarih öncesi dönemleri kapsıyor. Troya’daki daha önceki kazılarda da yaklaşık M.Ö. 3500’e kadar uzanan yerleşim kanıtları ortaya çıkarılmıştı. Ancak yalnızca yüzey buluntuları Yaylatepe’nin kesin tarihini belirleyemez.
Tunç Çağı yerleşimleri Çanakkale Boğazı boyunca bağlantılı olabilir
Yaylatepe, Çanakkale Boğazı’nın (Yunanca: Ελλήσποντος) Avrupa yakasındaki bir başka tarih öncesi yerleşim olan Asartepe’nin karşısında yer alıyor. İki yerleşim arasında yaklaşık 4,2 mil (6,7 kilometre) mesafe bulunuyor. Dijital haritalama teknolojisi kullanan Başaran, aralarındaki görüşü engelleyen hiçbir doğal engel bulmadı. Saha gözlemleri, açık havalarda Asartepe’nin Yaylatepe’den görülebildiğini doğruladı.
Her iki yerleşim de su yolları ve doğal koyların yakınındaki yüksek alanlarda bulunuyor. Araştırmacılar, bu konumların sakinlerin denizcilik faaliyetlerini izlemelerine ve küçük tekneleri kıyıya çekmelerine yardımcı olmuş olabileceğini öne sürüyor. Ancak karşılıklı görünürlük, insanlar arasında düzenli seyahat veya ticaret yapıldığını kanıtlamaz. Keşif, Troya’yı çevreleyen Tunç Çağı arkeolojik manzarasına bir yerleşim daha ekliyor. İleride yapılacak kazılar, Yaylatepe’nin tarihini belirlemeye ve tarih öncesi Anadolu ile Güneydoğu Avrupa arasındaki bağlantılarda olası rolünü netleştirmeye yardımcı olabilir.
Kaynak: https://greekreporter.com/2026/11/03/bronze-age-settlement-ancient-troy/
