Mısır’daki bir manastırda bulunan antik grafiti, 1.300 yıldan daha uzun bir süre önce, bir Hristiyan dinî merkezinde ibadet edenlerin nasıl merhamet dilediklerini, ziyaretlerini nasıl andıklarını ve adlarını nasıl bıraktıklarını gösteriyor.
Oksirinkus’taki Aziz Kyriakos Manastırı’nın kilisesinde ve çevresinde keşfedilen işaretler; Bizans Mısırı’ndaki dinî hayatla bağlantılı duaları, ad listelerini ve çizimleri içeriyor.
Yazıtlar, 2024 yılının Kasım ve Aralık aylarında yapılan kazılar sırasında ortaya çıkarıldı. Leah Mascia, José Javier Martínez García ve Adriana Recasens Escardó tarafından 2026’da “Veleia” dergisinde yayımlanan bir çalışma, çoğunun beşinci yüzyıl ile yedinci yüzyıl arasına tarihlendiğini iddia ediyor.
Yıpranmış bir taşta, “Makarios’un Tanrısı, apa Amoun’a merhamet et” diye çevrilen Kıpti bir yakarış korunmuş durumda. Araştırmacılar bunu Aziz Makarios’a duyulan bağlılıkla ilişkilendiriyor ancak Amoun’un bölgede mi yaşadığını yoksa başka bir yerden mi geldiğini belirleyemiyor. İfadesi, bu yazıtın altıncı ya da yedinci yüzyıla ait olduğunu düşündürüyor.
Mısır manastırındaki antik grafiti, duaları ve hacıların adlarını yansıtıyor
Bir başka yazıt, İsa Mesih’e ve Tanrı’ya sesleniyor ve Prakos ile Stefanos adlı iki adamı anıyor. Oyulmuş metin, ikilinin yaptığı bir ziyareti anmak için yazılmış olabilir; metni bir kişi, ikisi adına yazmış olabilir.
Bir sütun parçasında, Proou adı kırmızı boyayla korunmuş durumda. Araştırmacılar, özenle yazılmış bu adın, adamın bağlılığını belirtmek için manastırdan biri tarafından eklenmiş olabileceğini düşünüyor.
Güney giriş merdiveninde yeniden kullanılan bir taş levha üzerindeki, kırmızı boyayla yazılmış yazıt. Kaynak: Leah Mascia ve diğerleri / CC BY-NC-ND 4.0
Güney giriş basamaklarının bir parçası olarak yeniden kullanılan bir taş üzerinde korunan ikinci kırmızı yazıt, Eudaimon ve Kollouthos adlarını içeriyor. Başlangıcı bir diyakozu tanımlıyor olabilir ancak yazı eksik.
İşaretler farklı yöntemlerle yapılmış. Bazıları taşa kazınmış ya da kömürle çizilmişken, diğerleri fırça ve kırmızı boya gerektirmiş. Daha özenli oluşturulmuş harfler ve Hristiyan dualarının kullanılması, keşişlerin ya da diğer deneyimli yazıcıların bazen, boyama malzemesi taşıması beklenmeyen ziyaretçi ibadetçiler için yazıtlar ürettiğini düşündürüyor.
Haçlar, tekne oymaları ve manastırın gömü gelenekleri
Diğer iki taş, çizim ve yazıyı bir araya getiriyor. Biri, silik harflerle birlikte kırmızı bir haç taşıyor; diğeri bir tekne, bir haç ve başka işaretler gösteriyor. Çalışma, tekne çizimlerinin Hristiyan dönemi Mısır’ında yaygın kalmaya devam ettiğini belirtiyor ancak bu taşlardaki harflerin çoğunun okunamadığını ekliyor.
Kilisede ayrıca kentin seçkinleri için mezarlar ve anıt taşları da bulunuyordu; bu durum, oradaki ibadetin gömüyle bağlantılı uygulamaları ve muhtemelen bir şehide duyulan bağlılığı da içerdiğini düşündürüyor.
Yazıtlı taşların çoğu yıkıntılar arasında bulundu ancak yerleşimleri ve ifadeleri, manastır terk edilmeden önce işaretlendiklerini düşündürüyor. Araştırmacılar, adların, duaların ve çizimlerin yazılmasının büyük olasılıkla ibadetin kabul görmüş bir parçası olduğu; bunun bazen hacılar tarafından, bazen de onların adına kilise görevlileri tarafından yapıldığı sonucuna varıyor.
Kaynak: https://greekreporter.com/2026/11/10/ancient-graffiti-egyptian-monastery-prayers-early-christians/
